Widmo śmierci w wyniku cyklicznie pojawiających się na ziemiach polskich chorób zakaźnych (dżumy, ospy, trądu) od lat budziło w dawnych społecznościach ogromne przerażenie.
Wielu naszych rodaków, kształconych początkowo na rodzimej Alma Mater w Krakowie, a następnie na akademii w Padwie (czasem w Bolonii, Rzymie, Ferrarze) zmieniło stan ówczesnej medycyny, poznając zupełnie odmienne sposoby leczenia chorób, w tym jakże trapiącego morowego powietrza, uczęszczając na wykłady wybitnych medyków czasów nowożytnych, a następnie opracowując poznane tam metody w swoich poradnikach oraz traktatach medycznych, początkowo pisanych wyłącznie po łacinie, a z czasem również w rodzimym, polskim języku. To tam jednak, we wspomnianej Padwie, wspieranej w rozwoju kulturowo – naukowym przez Republikę Wenecką, na tle innych uniwersytetów, nie tylko włoskich, szkoliło się najwięcej studentów, obeznanych w naukach prawniczych, humanistycznych, teologicznych oraz medycznych, wykładanych na najwyższym poziomie.
Warto pamiętać, że Padwa zachowała bardzo liczne pamiątki po polskiej nacji, stare i jakże cenne, o czym wspominał między innymi Stanisław Windakiewicz: „Gdyby ktoś na tym miejscu chciał stworzyć panteon bardziej polski, mógłby większą część Polaków XVI wieku tu umieścić”. Wynika to z tego, że już na samym dziedzińcu padewskiej uczelni, a dokładnie w jej krużgankach, ścianach czy w sklepieniach jest wiele wmurowanych herbów polskich absolwentów, a na jakże słynnym placu Prato della Valle znajdują się pomniki upamiętniające grono wybitnych Polaków.
Jednym z XVII – wiecznych polskich medyków, parający się tematyką morowej zarazy w dawnej Rzeczypospolitej, zwany padewczykiem, był bez wątpienia syn Anny Franc – Wenig i znamienitego lekarza i filozofa Sebastiana Petrycego (absolwenta padewskiej akademii), Innocenty Petrycy (Petrici, Petricus). Urodził się on 27 grudnia 1592 roku we Lwowie, zmarł 31 maja 1641 roku w Krakowie. Dzięki ojcu uzyskał bardzo dobre wykształcenie i rozwinął karierę naukową, początkowo na Akademii Krakowskiej (tutaj uzyskał tytuł bakałarza sztuk w 1605 r.), a następnie na uniwersytecie w Padwie i w Bolonii (pozyskując w 1609 r. doktorat z nauk medycznych), uczestnicząc w ciągu studiów w życiu polskiej nacji (jako radca wszechnicy oddziału polskiego) i w towarzyskich elitach medycznych.
Innocenty Petrycy był wysoko cenionym lwowskim lekarzem, historykiem, dwukrotnym rektorem UJ, dziekanem wydziału lekarskiego, jednym z radnych miasta (1639-1641) i krakowskim historiografem wykładającym od 1621 r., gdyż: „(…) z nazwiskiem Petrycego wiązały się miłe wspomnienia. Przywodzą one na pamięć owego czcigodnego lekarza, który niepomny zysku, a cały dobru bliźnich oddany”. W 1631 r. za swoje liczne zasługi w rodzinnym mieście wpisano go nawet do księgi obywateli miasta Krakowa.
Zasłynął z wydanej w krakowskiej drukarni w 1622 r. broszury poświęconej ochronie przed morowym powietrzem Praeservatio abo uchrona powietrza morowego. W dziele tym omówił pochodzenie, przyczyny i metody leczenia moru, którego zwalczyć mogła odporność i przebyta wcześniej choroba. Prócz broszury był autorem Historia rerum in Polonia gestarum anno 1620 (Kraków 1622 r.), Palaestra oratoria sive imitatio Ciceronis (1624 r.), Comitia Sapientum (1628 r.) oraz Princeps Polonus (1633 r.), Przydatek do wód Jana Innocentego Petrycego(1635 r.). Zapisano, że przetłumaczył nawet dzieło o lekach i lekarzach innego polskiego medyka, Sebastiana Śleszkowskiego.
Zdobyta przez lata wiedza poza murami krakowskiej akademii przez grono wybitnych staropolskich medyków, pozyskana przeważnie z wysokiej klasy wykładów lekarzy z całej Europy, z przeczytanych tekstów i obserwacji najnowszych osiągnięć medycznych, wraz z następnymi dekadami poszerzała się o nowe informacje przydane w dobie nowożytnej.
Bez wątpienia wkład Innocentego Petrycego w rozwój przyszłej epidemiologii (zagadnienie morowego powietrza), medycyny ogólnej czy historii ma wielkie znaczenie na polu nauk społeczno – medycznych, które w czasach bliskich Petrycemu zaczynały się dopiero rozwijać.
Tekst Agnieszka Banaś
