Pizza to paradoks, bardzo szybki posiłek biedoty, który po wiekach został zauważony przez inne warstwy społeczne. Wraz ze sprowadzeniem do Europy w XVII wieku pomidorów, społeczeństwo pokochało sos pomidorowy, a w końcu także i pizzę.
Choć wiele osób myśli, że pizza jest włoskiegopochodzenia, powstała ona jednak już w starożytnej Grecji (początkowo znana jako plakous), chętnie spożywana przez tutejszych mieszkańców jako prosty, płaski placek z oliwą, czosnkiem i ziołami, który następnie przenieśli do siebie Rzymianie (spożywający focaccię), odpowiednio go z resztą modyfikując i nazywając. Oczywiście dosyć trudno jest dzisiaj odpowiedzieć na pytanie skąd tak naprawdę wzięło się samo słowo „pizza”. Współcześnie językoznawcy stawiają w tym temacie parę hipotez. Pierwsza z nich dotyczy bez wątpienia słowa pinsere, oznaczającego po łacinie zgniatanie, spłaszczanie czy także rozciąganie. Druga z kolei to greckie słowo plax czylu coś płaskiego, na ogół stół bądź blat.
.
.
Początki pizzy we Włoszech
Wspomniane początki aromatycznego placka przypadają na wieki antyczne, ale tak naprawdęgorąco jak przy piecu do pizzy zrobiło się u progu XVI wieku, kiedy w Neapolu powszednieje już znany, płaski jak patelnia chleb obłożony wieloma aromatycznymi
ziołami, uzupełniony dodatkowo kawałkiem sera bądź ryby, a zarazem odpowiednio zwilżony oliwą lub smalcem. Wtedy też stanowi on podstawowe pożywienie biedniejszych
Włochów.
Historia włoskiej pizzy rozpoczęła się dopiero w XVIII wieku, kiedy zaczęto na dobre sprowadzać wspomniane wiek wcześniej pomidory, używane do sosu. Z czasem także odkryto, że jego kompozycja idealnie dopełnia smak pizzy, a w Neapolu zaczęły powstawać pierwsze pizzerie.
Smakoszem pizzy był między innymi król Ferdynand II Burbon, który wprowadził
autorską pizzę na swój królewski dwór i dzięki rozpowszechnieniu jej pośród innych warstw społecznych, stała się ona bardzo szybko popularna, głównie jako tania potrawa, na całym
świecie.
Ponadto w 1889 roku znana stała się cienka pizza Margherita, najbardziej klasyczna, oparta na pomidorach, serze oraz bazylii, spopularyzowana przez neapolitańskiego szefa kuchni Raffaele Esposito, którą sporządził ją dla królowej Małgorzaty Sabaudzkiej.
.
.
W ten sposób danie to podbiło nie tylko serca ówczesnych Włochów, stając się symbolem włoskiej dumy narodowej, ale zarazem ich klasycznym przepisem (opartym na ogół na
trzech składnikach, w kontraście do późniejszych, znacznie bogatszych amerykańskich wersji), który z początkiem XX wieku poznał cały świat, zwłaszcza dzięki włoskim imigrantom w USA.
W Nowym Jorku w 1905 roku otwarto już pierwszą, oficjalną pizzerię. Wtedy też zmodyfikowano jej przepis, pogrubiono dotychczas cieńsze ciasto, uzupełniając je sporą
ilością dodatków. Na przestrzeni lat tworzono z resztą różne odmiany pizzy, w zależności
od jej wyglądu (cienka bądź gruba) czy też nakładanych na nią składników, między innymi tworząc pizzę pepperoni, chicago-style, quattro-fromage, hawajską czy calzone. Wkrótce
pizza została okrzyknięta globalnym fenomenem, a jej neapolitańska odmiana (o bardzo cienkim cieście) w 2017 roku zyskała nawet wpis na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
.
.
Podsumowanie
Dziś pizza stanowi jedno z najważniejszych i najbardziej uwielbianych dań na
świecie, ale jest czymś więcej niż tylko jedzeniem. Stanowi ona pretekst do spotkań
ze znajomymi, łączy ludzi bez względu na ich wiek, język czy nawet poglądy. W tak pędzącym świecie pizza jest prostym symbolem wspólnych chwil, której końcem lat 90-tych XX wieku, a początkiem lat 2000, nieoficjalnie przyznano osobne święto, szybko przyjęte przez media i prasę. 9 luty stał się odtąd bardziej kulturowo niż formalnie dniem aromatycznego placka rodem z antycznej Grecji
Buon appetito!” 🇮🇹🍕
.
.
Tekst Agnieszka Banaś
Foto Aleksandra Seghi i Pixabay
