W niedzielę 25 stycznia 2026 roku w Perugii odbyło się spotkanie poświęcone pamięci świętego Maksymiliana Marii Kolbego oraz rotmistrza Witolda Pileckiego. Wydarzenie, zorganizowane z okazji Dnia Pamięci przez Polovers, Szkołę Języka i Kultury Polskiej ANDERS oraz Oratorio San Giovanni Paolo II, zgromadziło polską i włoską społeczność w salkach przy Kościele św. Jana Pawła II w dzielnicy Ponte della Pietra. Miejsce to coraz wyraźniej staje się punktem dialogu międzykulturowego, edukacyjnego i obywatelskiego. To tu od blisko 10 lat odbywają się zajęcia z języka polskiego dla dzieci i młodzieży.
Kinga Luj, dziennikarka i moderatorka spotkania przywitała uczestników i podkreślając, że Dzień Pamięci nie dotyczy wyłącznie przeszłości, lecz jest zobowiązaniem wobec teraźniejszości i przyszłych pokoleń. Przypomniała, że historia Kolbego i Pileckiego uczy nas, iż bez prawdy nie ma pamięci, a bez pamięci nie ma wolności. Następnie przywitała zaproszonych gości i prelegentów, wśród nich: Cristinę Gorajski, Konsul Honorową RP w Ankonie, Don Antonio Paoletti, proboszcza parafii San Giovanni Paolo II, Simone Biagioli, koordynatora Oratorio San Giovanni Paolo II, Annę Traczewską, założycielkę i dyrektorkę Szkoły Języka i Kultury Polskiej ANDERS oraz Polovers, Ewę Ostrowską, dyrektorkę i nauczycielkę Szkoły Anders w Perugii oraz Mauro Radici, przedstawiciela Polovers i Radnego Krajowego Stowarzyszenia Kombatantów i Weteranów (ANCR).
.
.
.
.
.
W części oficjalnej głos zabrali Cristina Gorajski oraz Anna Traczewska, podkreślając znaczenie wspólnych inicjatyw edukacyjnych i obywatelskich oraz rolę pamięci historycznej w budowaniu odpowiedzialnej, świadomej wspólnoty europejskiej. Don Antonio Paoletti, wyraził swoją radość z organizacji tego spotkania, podkreślając, że postać św. Maksymiliana Marii Kolbego jest mu osobiście bardzo bliska. Zwrócił również uwagę na wieloletnie i żywe relacje parafii z Polską, które od lat budowane są poprzez spotkania, inicjatywy edukacyjne i duchowe oraz bezpośrednie kontakty ze środowiskami polonijnymi. Również Simone Biagioli podkreślił, że wydarzenie doskonale wpisuje się w drogę formacyjną młodych ludzi skupionych wokół oratorium. Przypomniał, że zaledwie niedawno grupa młodzieży z Perugii odbyła podróż na południe Polski, odwiedzając m.in. Kraków i Auschwitz. Bezpośredni kontakt z polską kulturą, historią i miejscami pamięci wywarł – jak zaznaczył – głębokie i trwałe wrażenie na uczestnikach wyjazdu, czyniąc temat spotkania jeszcze bardziej aktualnym i osobistym.
W tym samym czasie w salce obok przez nauczycielki Grażynę Dulską, Ewę Ostrowską i Julię Radici były prowadzone warsztaty dla dzieci, jako przykład przekazywania pamięci poprzez edukację i spotkanie międzypokoleniowe.
.
.
.
.
.
.
.
.
Centralnym punktem pierwszej części wydarzenia była projekcja filmu dokumentalnego poświęconego św. Maksymilianowi Marii Kolbemu – franciszkaninowi i męczennikowi Auschwitz, który oddał życie, by ocalić współwięźnia. Film stał się punktem wyjścia do głębszej refleksji nad znaczeniem ofiary, miłości i godności ludzkiej w obliczu totalitarnego zła.
Do tej refleksji nawiązał krótki materiał wideo z archiwalnym wystąpieniem św. Jana Pawła II, poświęcony ofierze św. Maksymiliana Marii Kolbego. W kilkuminutowej refleksji Papież Polak przekazał sens poświęcenia Kolbego jako aktu najwyższej wolności, miłości i zwycięstwa ducha nad systemem przemocy. Jego słowa pozwoliły uczestnikom spojrzeć na wydarzenia Oświęcimia nie tylko jako na fakt historyczny, lecz jako na ponadczasowe świadectwo człowieczeństwa, które zachowuje swoją aktualność również we współczesnym świecie.
.
.
.
.
.
.
.
Druga część spotkania poświęcona była postaci Witolda Pileckiego. Wprowadzenie zaproponował Mauro Radici, który zwrócił uwagę na znaczenie pamięci historycznej jako fundamentu odpowiedzialności obywatelskiej w Europie, zwłaszcza wśród młodzieży. Marco Vittorio Radici, młody przedstawiciel projektu Polonia to My, zaprezentował stronę internetową zatytułowaną „II wojna światowa oczami Polaków”, którą stworzył podczas pandemii jako narzędzie pamięci wśród młodego pokolenia. Następnie Anna Traczewska nawiązała do harcerskiego wymiaru postawy Pileckiego, wskazując na rolę wychowania, służby i formacji charakteru w kształtowaniu postaw obywatelskich. Bartosz Tabisz, student programu Erasmus w Perugii, przedstawił porównanie harcerstwa polskiego i scoutingu włoskiego, ukazując wspólne wartości: odpowiedzialność, wspólnotę i wychowanie przez działanie.
Agnieszka Tabisz, nauczycielka historii w polskiej Szkole Podstawowej nr 3 im. Łączniczek Armii Krajowej w Józefowie i przyjaciółka Polovers przywiozła fotografie, które w formie wystawy przybliżyły postać Witolda Pileckiego. Prelegentka zainteresowała publiczność prezentacją o Muzeum Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej. Część tę zamknęło ponowne wystąpienie Mauro Radici, który podkreślił, że pamięć nie jest jedynie archiwum przeszłości, lecz żywym procesem edukacyjnym, który wymaga zaangażowania i przekazu. Wprowadził do krótkiego docu filmu o Witoldzie Pileckim, gdzie głos zabrali włoscy i polscy historycy.
Całość zwieńczył moment wspólnotowy i nieformalny – mały poczęstunek polskich smakołyków. Chłodny dzień sprzyjał degustacji kromek chleba ze smalcem, ale i pane olio evo najlepszego w Umbrii. Nie zabrakło kabanosów, ogórków kiszonych, śledzi, piernika, sernika, śliwek w czekoladzie i kasztanków.
Spotkanie zakończyło się krótkim występem przygotowanym przez panią Tabisz i dzieci podczas warsztatów. W czapkach rogatywkach zmontowanych dzięki hojności Cytadeli Warszawskiej najmłodsi odśpiewali Pieśń Powstańców z 1863 roku. Wydarzenie w Perugii potwierdziło, że historia Kolbego i Pileckiego nie jest jedynie polskim, lecz uniwersalnym przesłaniem dla Europy. Prawda, pamięć i wolność są wartościami, które trzeba nieustannie chronić i przekazywać kolejnym pokoleniom.
.
.
.
.
.
.
.
.
Korespondencja z Marche Anna Traczewska www.polovers.it
Foto: Marco Vittorio Radici
