Z okazji przypadającej w 2026 roku setnej rocznicy urodzin śp. ks. abp. Szczepana Wesołego w Rzymie odbędzie się spotkanie poświęcone jego życiu i posłudze oraz dziejom polskiej emigracji niepodległościowej we Włoszech po 1945 roku. W programie znalazły się: Msza Święta, wystąpienia historyków, prezentacja wystawy Instytutu Pamięci Narodowej oraz koncert. Wydarzenie zaplanowano na niedzielę, 18 października 2026 roku, w Kościele i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie.
Ks. abp. Szczepan Wesoły przez wiele lat był rektorem Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie. Zapisał się w historii Kościoła jako oddany duszpasterz i opiekun Polonii, który przez dziesięciolecia umacniał wiarę Polaków żyjących poza granicami Ojczyzny, troszczył się o zachowanie ich tożsamości narodowej oraz podtrzymywanie więzi z polską kulturą i tradycją.
Rocznicowe spotkanie będzie okazją do przypomnienia jego niezwykłej drogi życiowej, a także szerszego spojrzenia na losy Polaków, którzy po II wojnie światowej pozostali na emigracji i angażowali się w działalność religijną, naukową oraz niepodległościową.
.
.
Rzym upamiętni ks. abp. Szczepana Wesołego
Uroczystości rozpoczną się o godz. 18.00 Mszą Świętą w Kościele św. Stanisława BM w Rzymie. Liturgii będzie przewodniczył ks. abp. Andrzej Przybylski, Arcybiskup Metropolita Katowicki.
O godz. 19.00 w Auli Jana Pawła II przy Via delle Botteghe Oscure 15 rozpocznie się „Wieczór z Historią”, poświęcony pamięci ks. abp. Szczepana Wesołego oraz polskiej emigracji niepodległościowej we Włoszech po 1945 roku.
Wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się dr hab. Mirosław Adam Supruniuk z Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, ks. dr hab. Damian Bednarski, profesor Uniwersytetu Śląskiego oraz ks. dr Adam Szpotański z Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu.
Ich wystąpienia przybliżą zarówno historię polskiego życia naukowego i niepodległościowego na emigracji, jak i osobiste losy ludzi, którzy swoją działalnością służyli polskiej wspólnocie poza granicami kraju.
Pasterska służba Polonii
Ks. abp. Szczepan Wesoły pozostawił po sobie nie tylko trwały ślad w historii polskiego duszpasterstwa emigracyjnego, lecz także osobiste wspomnienia tych, którzy byli blisko niego. Jednym z nich jest ks. Paweł Ptasznik, obecny rektor Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie.
„Miałem szczęście żyć z Arcybiskupem Szczepanem prawie dwadzieścia trzy lata w tym samym domu przy kościele św. Stanisława B.M. w Rzymie. W 2007 r. przekazał mi urząd rektora tego kościoła i zadania kapelana Polaków w Diecezji Rzymskiej. Na zawsze pozostanie w mojej pamięci jako wspaniały człowiek i gorliwy kapłan, całkowicie oddany pasterskiej służbie polskim emigrantom.
Z tym wspomnieniem serdecznie zapraszam wszystkich do udziału w dziękczynnej Eucharystii w setną rocznicę jego urodzin, a potem w spotkaniu, podczas którego historycy przypomną jego osobistą historię w kontekście dziejów Polonii od czasów II wojny światowej do lat dwudziestych obecnego wieku” – mówi ks. Paweł Ptasznik.
Wiara, pamięć i więź z Ojczyzną
Jak podkreśla ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie, „Wieczór z Historią” będzie okazją nie tylko do przypomnienia postaci śp. ks. abp. Szczepana Wesołego, ale także do refleksji nad rolą Kościoła w życiu polskiej emigracji. „Historia Księdza Arcybiskupa pokazuje, jak wielowymiarowa była jego posługa wśród Polonii. Łączył troskę duszpasterską z pielęgnowaniem języka, kultury i tradycji oraz wychowaniem młodego pokolenia w duchu wiary i przywiązania do Ojczyzny” – zwraca uwagę kapłan.
Rzymskie spotkanie przypomni także o Polakach, którzy mimo życia z dala od kraju starali się zachować ciągłość polskiego życia religijnego, naukowego i narodowego. Ich dziedzictwo pozostaje ważną częścią historii Polski i Kościoła oraz świadectwem więzi, które potrafią przetrwać mimo dzielących ludzi granic.
„Bardzo cieszę się ze współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej. To cenna okazja, by wspólnie przypominać historię polskiej emigracji oraz ludzi, którzy mimo życia z dala od Ojczyzny troszczyli się o zachowanie polskiej wiary, kultury i tożsamości narodowej” – zaznacza ks. Tomasz Jarosz.
Polskie dziedzictwo intelektualne na obczyźnie
Prof. Mirosław Adam Supruniuk przedstawi trzy epizody z dziejów polskiej emigracji we Włoszech w latach 1939–90., związane z postacią ks. Waleriana Meysztowicza – kapłana, historyka i organizatora polskiego życia naukowego na emigracji.
Pierwszy dotyczyć będzie jego starań o zachowanie dziedzictwa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie podczas II wojny światowej, drugi – działalności naukowej i edukacyjnej 2. Korpusu Polskiego, w tym opieki nad studentami-żołnierzami. Trzeci poświęcony zostanie Polskiemu Instytutowi Historycznemu, współtworzonemu przez ks. Meysztowicza, Karolinę Lanckorońską i Wacława Paszkiewicza.
Wystąpienie pozwoli ukazać, jak ważne dla polskiej wspólnoty na obczyźnie były troska o dziedzictwo narodowe, edukację i rozwój nauki. Będzie także przypomnieniem ludzi, którzy mimo utraty możliwości życia w wolnej Ojczyźnie starali się zachować i przekazywać kolejnym pokoleniom polską kulturę oraz pamięć historyczną.
„Biskup na walizkach”
Ks. dr hab. Damian Bednarski, profesor Uniwersytetu Śląskiego, przybliży postać ks. abp. Szczepana Wesołego, przypominając jego wojenne losy – wcielenie do Wehrmachtu, ucieczkę i służbę w armii gen. Władysława Andersa – oraz emigracyjną drogę, która prowadziła od pracy w angielskiej stalowni i fabryce cukierków do studiów i kapłaństwa w Rzymie. Opowie także o zaangażowaniu arcybiskupa podczas Soboru Watykańskiego II i jego przyjaźni z Karolem Wojtyłą.
„Najwięcej miejsca poświęcę jego posłudze biskupa na walizkach, który przez dziesięciolecia odwiedzał Polonię na wszystkich kontynentach” – zapowiada ks. prof. Bednarski. W swoim wystąpieniu przybliży również działalność arcybiskupa na rzecz młodego pokolenia, w tym organizację Kursów Loreto oraz wsparcie dla harcerstwa i polskich szkół sobotnich. Zwróci także uwagę na znaczenie jego śląskich korzeni i ich wpływ na posługę wśród polskich emigrantów.
Wystawa Instytutu Pamięci Narodowej i oprawa artystyczna
Podczas spotkania zaprezentowana zostanie wystawa Instytutu Pamięci Narodowej zatytułowana „Arcybiskup Szczepan Wesoły. Ślązak. Żołnierz. Emigrant. Duchowny. Opiekun polskiej emigracji”, przygotowana przez ks. dr. Adama Szpotańskiego.
Ekspozycja powstała na podstawie zbiorów Archiwum Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie, obejmujących dokumenty oraz prywatne fotografie ks. abp. Szczepana Wesołego. Materiały ukazują kolejne etapy jego życia i posługi, przybliżając zarówno działalność duszpasterską, jak i osobiste doświadczenia hierarchy, który przez dziesięciolecia służył Polakom na emigracji.
Uroczystości towarzyszyć będzie występ chóru „Gaudium Poloniae” pod dyrekcją s. Martyny Proszek oraz młodych artystów.
Natalia Pieśniewska, Kościół i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie
