Ankona, 18 lipca 2025 – W piątkowy poranek brama Porta Santo Stefano stała się miejscem podniosłej uroczystości, upamiętniającej 81. rocznicę wyzwolenia Ankony przez 2. Korpus Polski dowodzony przez generała Władysława Andersa. To właśnie przez tę bramę, 18 lipca 1944 roku, jako pierwsi wkroczyli do Ankony żołnierze 3. Dywizji Strzelców Karpackich, w tym Pułk Ułanów Karpackich, niosąc mieszkańcom nadzieję i wolność.
Jak co roku ceremonia ta była nie tylko momentem historycznego przypomnienia, ale także wyrazem głębokiego szacunku dla poświęcenia żołnierzy, którzy przeszli przez Pustynię Libiijską, Monte Cassino, Liri i Adriatyk, aby wyzwolić Ankonę – kluczowy port i punkt strategiczny kampanii włoskiej.
Obchody rozpoczęto o godzinie 9:30 oficjalnym powitaniem przez przedstawicieli miasta oraz wspomnieniem znaczącego wkładu Polaków w wyzwolenie Marche. Szczególnie podkreślono rolę żołnierzy 2. Korpusu Polskiego. W uroczystościach udział wzięli m.in. kierownik ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie ambasador Ryszard Schnepf, była ambasador RP we Włoszech, córka gen. Andersa – Anna Maria Anders, konsul honorowy RP w Ankonie Cristina Gorajski Visconti, a także przedstawiciele władz włoskich i organizacji kombatanckich i partyzanckich.
Po przemówieniach burmistrza Ankony Daniele Silvetti, przedstawicielki ANPI Ancona Tamary Ferretti oraz ambasadora Ryszarda Schnepfa, głos zabrał arcybiskup Ankony, Angelo Spina, który w swoim wystąpieniu podkreślił ponadczasową wartość pokoju – tak potrzebnego dziś, jak i osiemdziesiąt lat temu. Następnie arcybiskup Spina pobłogosławił wieńce, nadając całej ceremonii głęboki wymiar duchowy i refleksyjny.
.
.
.
.
.
.
W uroczystości licznie uczestniczyły także lokalne służby mundurowe – policja lokalna, carabinieri oraz marina – które swoją obecnością podkreśliły rangę wydarzenia oraz wyraziły wsparcie włoskich instytucji dla pamięci o polskich bohaterach.
Po tej części odbyło się symboliczne złożenie wieńców pod tablicą pamiątkową przy Porta Santo Stefano. Wieńce złożyli przedstawiciele władz miejskich, Ambasady RP, ANPI oraz przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej dyrektor Adam Siwek wraz z córką generała Andersa, Anną Marią Anders. Wśród uczestników znaleźli się również bliscy i potomkowie żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, których obecność to świadectwo pamięci pokoleniowej. Obecni byli także reprezentanci lokalnych środowisk kombatanckich i wojskowych oraz członkowie Stowarzyszenia Polsko-Włoskiego Nowego w Marche, od lat zaangażowani w kultywowanie wspólnego dziedzictwa historycznego Polski i Włoch.
W ciszy, pośród flag i proporców stowarzyszeń wojskowych i kombatanckich, przy przejmującym dźwięku „Silenzio d’ordinanza”, oddano hołd poległym. Szczególnym symbolem tej chwili była obecność pocztu Szkoły Języka i Kultury Polskiej Anders, w którym Ulysse i Victoria – jako najmłodsi przedstawiciele lokalnej polskiej społeczności – z powagą i dumą trzymali szkolny sztandar. Ich zaangażowanie stanowiło wzruszające świadectwo pamięci przekazywanej kolejnym pokoleniom.
.
.
.
.
.
.
.
Po tej części ceremonii uczestnicy zatrzymali się jeszcze przy Pomniku Ułanów Karpackich, znajdującym się po drugiej stronie Porta Santo Stefano. To tam – w duchu skupienia i wdzięczności – złożono kwiaty i oddano cześć polskim kawalerzystom, których bohaterstwo i poświęcenie pozostaje ważnym symbolem walk o wyzwolenie Ankony.
Następnie uroczysty pochód udał się do Parku Pincio, gdzie gest pamięci został ponowiony przy Monumencie alla Resistenza. Również tu, w obecności władz i przy dźwięku trąbki, złożono wieńce ku czci wszystkich, którzy oddali życie w walce o wolność Ankony i Włoch.
.
.
.
.
.
.
.
Obchody rocznicowe zakończyły się wieczorem o godz. 18:15 otwarciem wystawy pt. „Szlak nadziei. Odysea Wolności” w muzeum miejskim Spazio Presente. Ekspozycja wystawiona przy współpracy Polovers i Konsulatu Honorowego RP w Ankonie, a przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej, ukazała dramatyczną drogę Polaków przez Syberię, Bliski Wschód i Włochy – aż do Ankony.
Lipcowe uroczystości i wystawa przypomniały nie tylko o historycznym zwycięstwie, ale także o braterstwie broni i więzach, które do dziś łączą narody włoski i polski. Dzięki bohaterstwu 2. Korpusu Polskiego i odwadze Ułanów Karpackich, Ankona mogła znowu stać się wolnym miastem. Wdzięczność mieszkańców i obecność tylu przedstawicieli władz i społeczności polsko-włoskiej świadczą o tym, że pamięć o tamtym dniu jest wciąż żywa.
Korespondencja z Marche oraz fotografie: Anna Traczewska – www.polovers.it
