Postać świętej Agnieszki, o niezachwianej wierze, odwadze i czystości serca, męczennicy Kościoła katolickiego, fascynuje kolejne pokolenia wiernych. Chociaż zmarła około 305 roku, w trakcie prześladowań chrześcijan za cesarza Dioklecjana, mając ledwie dwanaście lat, jej świadectwo wiary przetrwało do dziś.
Święta Agnieszka Rzymianka, której to imię jest pochodzenia greckiego i oznacza „czystą” i „nieskalaną”, żyła na przełomie II – III wieku (około 291 – 305) i wychowała się dość zamożnej (prawdopodobnie arystokratycznej) jak na tamte czasy rodzinie. Choć solidnie wykształcona i prześliczna stanowiła idealną kandydatkę na żonę, była głęboko wierząca i od dziecka pokładała całą ufność w Bogu, wbrew naturalnemu powołaniu ówczesnej niewiasty – małżeństwu i macierzyństwu. Nie chciała wyjść za mąż za syna prefekta Rzymu i oddać złożenia ofiary bogom rzymskim (mimo z racji wydanego w 304 roku edyktu cesarza Dioklecjana) stając się męczennikiem za wiarę i wzorem konsekracji dziewic, jednej z najstarszych form życia poświęconego Bogu. Wedle przekazów, nie zaparła się swojej wiary, zachowała czystość (legendy mówią, że jej włosy cudownie urosły zakrywając nagie ciało dziewczęcia wystawione na arenie). Finalnie została zamordowana - ścięta mieczem albo przebito nim jej gardło niczym barankowi. Święty Ambroży przekazał w swojej relacji,że tuż przed wykonaniem wyroku miała powiedzieć „Chrystus, który wybrał mnie na oblubienicę, sam ochrania moje ciało. Jemu jednemu jestem poślubiona i Jemu dochowam wierności”.
.
Święta Agnieszka Rzymianka, Wikipedia, źródło:http://www.royalcollection.org.uk/collection/404982/saint-agnes
.
Atrybutami Agnieszki jest nieodłącznie kojarzony z nią baranek (jej łacińskie imię pochodzi od łacińskiego słowa baranek agnus) oraz gałązka palmowa. W ikonografii ukazywana jest jako bardzo młoda niewiasta z palmą męczeństwa oraz lilią (symbolem czystości).
Patronka dziewic (niezamężnych panien), dzieci, narzeczonych (zaręczonych), czystości, zasad moralnych, ogrodników (dziewictwo symbolizowane przez tzw. zamknięty ogród hortus conclusus), pasterzy jak i hodowców owiec.
W historii o świętej Agnieszce pisał papież święty Damazy (upamiętnił ją epigramem wyrytym w murze bazyliki), papież święty Grzegorz Wielki, święty Augustyn, święty Hieronim oraz święty Ambroży (w swoim dziele De virginibus z 377 roku), wspominają
też o niej liczne źródła historyczne (m.i.n znany kalendarz liturgiczny Depositio Martyrum z 354 roku), wzmiankowana także w Kanonie Rzymskim (oraz Modlitwie Eucharystycznej).
Kult ku czci świętej Agnieszki rozpoczął się już w IV wieku, tuż po tym jak
w Rzymie (przy Via Nomentana) wzniesiono ku jej czci sporych rozmiarów bazylikę
(tzw. kompleks Sant’Agnese fuori le mura), a w całym mieście zaprzestano już w tym
czasie oficjalnych prześladowań chrześcijan. Uznano ją wówczas za jedną z najważniejszych męczennic dawnego Kościoła katolickiego, tuż obok postaci świętej Łucji czy też świętej Cecylii.
Relikwie świętej zostały umieszczone tuż przy samym wejściu do jej katakumb
w Rzymie, gdzie spoczywają z innymi, co z ważniejszymi świętymi pochodzącymi z dawnych wieków.
Co ciekawe, w dniu upamiętniającym pamięć Agnieszki (przypadającym na 21 stycznia), błogosławi się sprowadzane owieczki (głównie dwa jagnięcia) długi czas hodowane i pielęgnowane tuż przy bazylice, a z których to wełny tutejsze mniszki pochodzące z klasztoru Świętej Agnieszki w Rzymie tkają paliusze przekazywane przez papieża dla nowo wybranych metropolitów Kościoła katolickiego.
Święta Agnieszka to bez wątpienia bardzo ważna postać w Kościele katolickim, której postawa była godna naśladowania, a o jakiej z resztą powiedział wspomniany święty Ambroży, że: „(…) pobożność nad swój wiek, cnota ponad naturę. (…) Nie wie jeszcze, co znaczy umierać, ale jest na śmierć gotowa…”
Tekst Agnieszka Banaś.
Bibliografia:
D. Agasso, Święci na każdy dzień, przeł. A. Kika, J. Sas – Wydro, K. Stopa, Kielce 2011.
D. Attnater, C. R. John, Dykcjonarz świętych, przeł. T. Rybowski, Wrocław 1997.
R. Brown, Kult świętych. Narodziny i rola w chrześcijaństwie łacińskim, przeł. J. Partyka, Kraków 2007.
I. Chisesi I., Co to za święty? Sztuka czytania obrazów. Słownik ikonografii, przeł. K. Kozak, Kielce 2018.
H. Fros, F. Sowa, Twoje imię. Przewodnik onomastyczno – hagiograficzny, Kraków 1975.
R. Giorgi, Święci patroni na każdy dzień, Kielce 2022.
W. Zaleski, Święci na każdy dzień, Warszawa 1998.
