Giovanni Boccaccio (1313 – 21.12.1375), autor powszechnie znanego Dekameronu (1349-1351), pisarz toskański, mistrz opowiadań, poeta, uczeń i przyjaciel Petrarki, uprawiający gatunek literacki – nowelę.
.
.
Od najmłodszych lat zafascynowany literaturą, szybko odkrył w sobie zapał humanisty. Mimo próśb ojca, widzącego go jako przyszłego bankiera, podjął się kształcenia w naukach humanistycznych w Neapolu. Przebywając tam na dworze ówczesnego króla Roberta, chłonął kulturę będącą dla młodzieńca wysoką i zaszczytną miarą towarzyskiej ogłady.
Latami analizował i studiował literaturę dawną, kształcąc gust i zamiłowanie literackie przyszłego pisarza. Powróciwszy jednak w 1341 roku do Florencji, był już znanym poetą, prozaikiem i znawcą czasów starożytnych. Podróżując i spędzając czas na dworach w Rawennie i Forli nabrał literackiej ogłady, zyskując przy tym wiele znaczących znajomości i przyjaźni. Po śmierci ojca w 1349 roku osiadł na stałe we Florencji. Tam zaprzyjaźnił się z Petrarką, od lat z resztą uwielbianym i uznawanym za mistrza, którego to śmierć w 1374 roku dotknęła osobiście Boccaccia.
Autor drobnych utworów poetyckich (ballad, sonetów, kancon, około 200 tekstów o znaczeniu historycznym). Za młodu stworzył poemat pisany tercyną Coccia de Diana (1334-1335) zawarty w 18 pieśniach. Ponadto napisał dzieło Filocolo (Trudy miłości,
historia kochanków Floire i Blanchefleur pisana prozą, zawarta w 7 księgach), Filostrato (poemat zamknięty w 9 pieśniach oktawą o losach miłości Trojlusa i Chryzejdy), pisany również oktawą poemat mitologiczny Ninfale fiesolano (1344-1346) o mitologicznej historii wzgórza Fiesole i Florencji, monolog prozą Elegia di Madonna Fiammetta (1342), Corbaccio lub Labirynt miłości abo Skrzeczący kruk (1354-1355 bądź 1365-1366; jako schyłkowe
dzieło, sarkastyczna satyra, forma zemsty podstarzałego zalotnika), De mulieribus claris (1360-1362), De casibus virorum illustrium (1355-1360), liczne utwory łacińskie (zbiór wiadomości mitologicznych), żywoty Dantego i Petrarki, katalog miejsc geograficznych (wzorowany na publikacjach autorów antycznych) oraz wspomniany Dekameron (100 nowel, opowiadanych przez 7 niewiast i 3 mężczyzn z dala od epicentrum zarazy we Florencji). Nowele, dołączone do zbioru, zrodziły się przede wszystkim z inspiracji; miłości ludzkiej
i realistycznej oraz podziwu dla osiągnięć ludzkiego umysłu (od przebiegłego rzezimieszka po subtelną grę intelektualną), uznane za dzieło pisarza dojrzałego, doświadczonego.
„W roku 1348 przez Europę przetoczyła się zaraza dziesiątkująca najwięcej miast. Kontynent okrył się żałobą. Boccaccio uznał jednak, że panosząca się śmierć to wymarzona okazja do napisania brawurowej pochwały życia.”
Pod koniec życia porzucił pracę literacką, załamany interwencją w 1362 roku jednego z mnichów (przez wzgląd na bezwstydne nowele), zamieszkał w małym miasteczku Certadlo w ubóstwie, a jego historie „Dekameronu” zostały wydane drukiem dopiero po 120 latach.
Boccaccio przetworzył artystycznie surową prozę włoską, a noweli włoskiej nadał godność utworu literackiego. Był pisarzem obserwującym otaczającą go rzeczywistość, wykrywającym przyczyny pewnych zdarzeń (zaraza 1347-1350), uchwycającym powiązania pomiędzy jednostką, a atmosferą społeczno – moralną.
Bibliografia:
A. Banaś, Dekameron reakcją mieszkańców Florencji na epidemię dżumy w 1347 roku, red. M. Dąsal, A. Smakosz, Wrocław 2019.
A. Banaś, „Labirynt miłości albo skrzeczący kruk”. Losy kobiet w dziele Giovanniego Boccaccio, „Wobec”. Miesięcznik społeczno – kulturalny. https://miesiecznik-wobec.pl/labirynt-milosci-albo-skrzeczacy-kruk-losy-kobiet-w-dziele-giovanniego-boccaccio-agnieszka-banas/
P. Burke, Renesans, tłum. E. E. Nowakowska, Kraków 2009.
W. Kot, Poczet pisarzy i poetów świata od Homera do Stephena Kinga, Poznań 2012.
Mały słownik pisarzy włoskich, red. M. Brahmer, S. Fiszman, S. Helsztyński, Warszawa 1969.
Tekst Agnieszka Banaś
