Cime di rapa – rzepa brokułowa. Za co Włosi kochają to zielone warzywo?

Większość polskich historyków ocenia raczej negatywnie rolę Królowej Bony (1494-1557) w polskiej historii, ogrodnicy natomiast odnoszą się do tej postaci z wielkim szacunkiem. Sprowadziła przecież ona z Włoch do Polski warzywa, które Polacy co niedzielę wrzucają do rosołu – pietruszkę, marchew, por oraz seler. Do dzisiaj grupę tych warzyw określa się mianem wloszczyzny. Królowa zapomniała, niestety, zapoznać Polaków z rośliną, nazywaną ’cime di rapa '(po polsku: rzepa brokułowa)…

Cime di rapa (łac.Brassica rapa, odmiana rapa) należy do rodziny roślin krzyżowych (Brassicaceae), czyli jest bardzo bliskim krewnym rzepy, kapusty, brokuła, kalafiora, sałaty czy rzodkiewki. Powstała prawdopodobnie w wyniku skrzyżowania kilku gatunków dzikich roślin (’kuzynow’ rzepy), które rosły niegdyś zarówno w Chinach jak i w obszarze śródziemnomorskim. W wielkim skrócie można powiedzieć, że jest to ’niedorozwinięty brokuł’, ponieważ na końcach swoich pędów ma małe , zielone pąki, które przypominają nieco brokuły, jednak ich przekrój nie przekracza nawet 2 cm.

Ta zielona roślina osiąga wysokość od 40 cm do 1 metra, a od innych zielonych warzyw liściastych różni się jedynie postrzepionymi końcami listków. Kwiaty mają zżóły kolor, ale spożywa się je przed zakwitnieciem. Jadalnymi częściami są nie tylko małe, kwiatowe pączki , ale również wszystkie pozostałe naziemne części rośliny, czyli liście i pędy. Szczyt sezonu przypada na okres jesienny i zimowy. Cime di rapa to warzywo typowo włoskie, uprawiane na południu tego kraju, przede wszystkim w Apulii, gdzie stanowi tradycyjny produkt regionalny, w Kampanii i Lacjum.

Warzywo to doczekało się wielu nazw, takich jak broccoletti, broccoli di rapa czy friarielli (Neapol). Aktualnie hodowane jest tez w Stanach Zjednoczonych i w Australii, dokąd zawedrowało wraz z włoską emigracją. Obecnie rzepę brokułowa (taka jest polska nazwa tej rośliny) można kupić również w Polsce – na bazarkach lub w dyskontach.

Cime di rapa składa się z 92% wody, 2,9% białka, 2,8% błonnika, 2% węglowodanów oraz 0,3% lipidów. Jest to warzywo bardzo niskokaloryczne – 100gramowa porcja to jedynie 32 kcal! Roślina ta jest prawdziwą kopalnią witaminy A,C,K oraz witamin z grupy B. Obfituje też w składniki mineralne, takie jak wapń, fosfor, żelazo, magnez, siarka, mangan, sód, miedź, selen i potas. Zawiera w swoim składzie polifenole, kwas foliowy i aminokwasy. Dzięki obecności witaminy C, warzywo to wzmacnia nasz układ odpornościowy , chroniąc przed grypą i przeziębieniami, co jest niesamowicie istotne w okresie jesienno-zimowym. Witamina C stymuluje także syntezę kolagenu i przyspuesza gojenie się ran. Spożywanie warzyw zawierających tę witaminę jest szczególnie zalecane osobom chorym na szkorbut. Cime di rapa należy do skutecznych antyoksydantow, ponieważ w jej składzie znajduje się witamina A, C oraz polifenole. Warzywo to zapobiega anemii, gdyż jest ono skarbnicą żelaza. Żelazo pochodzące z produktów roślinnych (tzw. żelazo niehemowe) jest słabiej przyswajalne, dlatego przyrządzona rzepę brokulową należy spryskać sokiem z cytryny (witamina C i kwaskowatość zwiększają przyswajalność tego pierwiastka). Cime di rapa, ze względu na wysoką zawartość kwasu foliowego, zalecana jest kobietom starajacym się o dziecko oraz tym, które są już w ciąży. Kwas ten przyczynia się do prawidłowego wzrostu komórek i chroni przed wadami rozwojowymi płodu.

Rzepa brokulowa zawiera błonnik pokarmowy, który ułatwia usunięcie z organizmu toksyn i metali, a także zmniejsza on indeks glikemiczny, dlatego warzywo to polecane jest w terapii cukrzycy. Obecne w nim witaminy z grupy B ochraniaja natomiast nasze serce i układ krążenia. Regularne spożywanie tej wspaniałej rośliny proponowane jest rekonwalescentom, osobom narażonym na stres, a przede wszystkim osobom cierpiącym na astenie. Zapobiega ona również zaparciom (błonnik) , niweluje objawy zatrucia, takie jak wymioty czy bóle brzucha. Pomaga w walce z trądzikiem i egzema, a znajdujący się w niej wapń ochrania nasze kości. Cime di rapa zawiera w swym składzie izotiocyjaniany i goitryny, które chronią przed rozwojem raka (zwłaszcza przelyku, żołądka,  trzustki, jelita oraz prostaty, macicy i piersi), a także działają przeciwzapalnie.
Wpływają na jeden z głównych szlaków, za pomocą którego nasz organizm rozwija reakcję przeciwzapalną -NF-kb. Związki te potrafią hamować działanie NF-kb,a w nieprawidłowych komórkach (np.rakowych) – uruchamiać mechanizmy zaprogramowanej śmierci komórkowej, czyli apoptozy. Z drugiej strony izotiocyjaniany i goitryny utrudniają wychwyt jodu przez tarczycę, dlatego osoby z niedoborami tego pierwiastka, spożywając duże ilości cime di rapa, mogą mieć problem z hormonami tarczycy. Aby te negatywne skutki się ujawniły potrzeba naprawdę dużych jej ilości, w dodatku spożywanych każdego dnia. Poza tym , jesli ktoś przyjmuje duże dawki hormonów tarczycy, ponieważ ta nie produkuje już hormonów, albo jest po operacji jej usunięcia – goitryny i izotiocyjaniany nie mogą zaszkodzić, gdyż chory całą dawkę hormonów przyjmuje w tabletce.
Cime di rapa ma ponadto właściwości bakteriobójcze, przede wszystkim przeciwko Helicobacter pylori, a dzięki witaminie K zapobiega również osteoporozie. Ze względu na swoje działanie diuretyczne (92%to woda) i przeciwzapalne pomaga też w zapaleniu pęcherza moczowego i przy kamieniach nerkowych.
Najlepszy smak (jest lekko gorzkawy) i najwięcej cennych składników posiadają świeże liście rzepy brokułowej. Warzywo to powinno się przechowywać w lodówce (maksymalnie do jednego tygodnia) w zamkniętym pojemniku, tylko wtedy zachowa świeżość na dłużej. Cime di rapa można przygotowywać na wiele sposobów. Należy pamiętać, że gotuje się ją najpierw około 15 minut w osolonej wodzie. Najbardziej znanym przepisem są bez wątpienia ’orecchiette con le cime di rapa’- tradycyjne danie z Apulii, a dokładniej z Bari i jej okolic. Rzepę brokułową można smażyć z ziemniakami, zrobić z niej risotto lub zupę z dodatkiem fasolki szparagowej. A jakie są wasze ulubione przepisy z tym fantastycznym warzywem?
Korespondencja: Józefina Plesner



2 thoughts on “Cime di rapa – rzepa brokułowa. Za co Włosi kochają to zielone warzywo?

  1. pawelz

    „Cime di rapa (łac.Brassica rapa, odmiana rapa) należy do rodziny roślin krzyżowych (Brassicaceae), czyli jest bardzo bliskim krewnym rzepy, kapusty, brokuła, kalafiora, sałaty czy rzodkiewki.” — wszystko się zgadza poza sałatą. Sałata to roślina z zupełnie innej rodziny – astrowatych – jest bliżej spokrewniona z mieczem i słonecznikiem niż kapustą.

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.