Bolonia, 19 lipca 2025 – Odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę zakończenia szlaku bojowego 2 Korpusu Polskiego pod dowództwem generała Władysława Andersa, którego ostatnim aktem było wyzwolenie tego włoskiego miasta 21 kwietnia 1945 roku. Wydarzenie miało szczególny wymiar historyczny, kulturalny i symboliczny, przyciągając licznych gości z Polski i Włoch oraz przedstawicieli lokalnych społeczności.
Organizatorem obchodów był Komitet Obchodów 80. rocznicy Wyzwolenia Bolonii i Linii Gotów, powołany w październiku 2024 roku i kierowany przez Bernadettę Grochowską. W jego skład weszło kilkanaście włoskich organizacji polonijnych. Głównym partnerem była Fundacja Towarzystwo Projektów Edukacyjnych (TPE), a wydarzenia zorganizowano przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Mediolanie, Konsulatu Honorowego RP w Bolonii oraz władz miasta i archidiecezji Bolonii. Patronat objął Senat RP, który również dofinansował projekt w ramach opieki nad Polonią i Polakami za granicą w 2025 roku.
.
.
.
.
.
.
.
Wystawa „Polacy, którzy wyzwolili Włochy”
O godzinie 18:00 w zabytkowej bibliotece Salaborsa (Sala Scuderie) odbyło się oficjalne otwarcie wystawy „Polacy, którzy wyzwolili Włochy” („I Polacchi che liberarono l’Italia”), autorstwa Wiktora Cygana i Witolda Rawskiego, przygotowanej przez Fundację TPE.
Korzystając z okazji Bernadeta Grochowska zabrała głos i wyraziła podziękowania wszystkim tym, którzy przyczynili się do organizacji uroczystości.
Ważnym momentem było przyznanie trzech wyróżnień w postaci medali za działalność podtrzymującą pamięć o 2. KP w Bolonii: Annie Marii Anders, Pawłowi Zarzyckiemu i konsulowi honorowemu RP w Bolonii Avv. Pasquale Luigi Laurenzano.
Tuż po wyróżnieniach odbyła się prezentacja filmu dokumentalnego o 2 Korpusie Polskim oraz polsko-włoskiego wydania książki „Polacy, którzy wyzwolili Włochy”. Uczestnicy wydarzenia mieli okazję poznać nie tylko przebieg szlaku bojowego, ale też osobiste losy żołnierzy.
Wystawie towarzyszyło uroczyste przecięcie wstęgi, którego dokonała Anna Maria Anders, córka generała Andersa, w towarzystwie senator RP Halina Bieda, przedstawicieli władz Bolonii – z byłym burmistrzem Virginio Merola na czele oraz Daniele Ara, radnym do spraw oświaty i edukacji w Urzędzie Miasta Bolonii, przedstawicielem konsulatu generalnego RP w Mediolanie był konsul Paweł Krupka, dyrektor Adam Siwek z Instytutu Pamięci Narodowej, a także rodzin kombatantów i licznych gości z Polski i Włoch. Atmosfera była pełna podniosłości i radości, co nadało wydarzeniu wyjątkowy charakter.
.
.
.
.
.
.
.
Ekspozycja przedstawia historię 2. Korpusu Polskiego – od sowieckich łagrów po kluczowe bitwy kampanii włoskiej: Monte Cassino, Ankonę i Bolonię. Nie zabrakło też odniesień do roli polskich artystów i intelektualistów, którzy towarzyszyli wojsku, budując jego tożsamość kulturową. Każdy odwiedzający otrzymał bezpłatny, bogato ilustrowany katalog wystawy. Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem mieszkańców regionu oraz przedstawicieli środowisk polonijnych, studenckich i kulturalnych. Przybyli też goście aż od Turynu, Mediolanu po Maceratę.
„Sonata Liberationis” – muzyczny hołd dla bohaterów
Na zakończenie, wieczorem odbył się koncert w majestatycznej Katedrze św. Piotra (Cattedrale Metropolitana di San Pietro), gdzie o godzinie 20:00 zabrzmiała „Sonata Liberationis” – utwór Artura Tomasza Mackiewicza, skomponowany ku czci żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.
Wzruszające wykonanie tej kompozycji, pierwotnie zaprezentowanej w 2024 roku w Loreto, przypadło w udziale znakomitym muzykom:
Marianna Humetska – fortepian
Julie Amanda Shepherd – skrzypce i wokal
Matteo Sartori – skrzypce
Koncert, zorganizowany przez Fundację TPE przy wsparciu Kurii Bolońskiej, był momentem głębokiej refleksji i wdzięczności. Dźwięki muzyki poruszyły zgromadzoną publiczność, tworząc przestrzeń pamięci i duchowego spotkania z historią.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Wspólnota pamięci i wdzięczności
Obchody w Bolonii udowodniły, że pamięć o polskim wysiłku wojennym we Włoszech wciąż żyje – nie tylko w sercach Polaków, ale także w świadomości włoskich społeczności. Jak zaznaczyła Anna Maria Anders, „pamięć o 2. Korpusie Polskim to most między narodami – symbol odwagi, współpracy i wspólnych wartości”.Wystawa sukcesywnie została przeniesiona i dostępna bezpłatnie w dniach 27 lipca – 29 sierpnia 2025 r. w Palazzo D’Accursio w Bolonii.
Korespondencja z Marche i foto Anna Traczewska – www.polovers.it
