W dniach 17–18 lipca w Loreto i Ankonie odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę wyzwolenia regionu Marche przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Obchody zgromadziły przedstawicieli władz polskich i włoskich, instytucji państwowych, organizacji kombatanckich, stowarzyszeń wojskowych, środowisk polonijnych oraz mieszkańców regionu, którzy wspólnie oddali hołd polskim żołnierzom – bohaterom, dzięki którym Włochy odzyskały wolność. Szczególnym gościem uroczystości była Anna Maria Anders, córka generała Władysława Andersa, obecnie Pierwsza Zastępczyni Przewodniczącego Rady do spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej. .
.
.
.
.
.
Loreto – modlitwa za żołnierzy 2 Korpusu Polskiego
Uroczystości rozpoczęły się 17 lipca na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto uroczystą Mszą Świętą odprawioną w intencji żołnierzy 2 Korpusu Polskiego poległych podczas walk o wyzwolenie włoskich miast i miejscowości regionu Marche.
Polski Cmentarz Wojenny w Loreto jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci o żołnierzach 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Spoczywają tam żołnierze polegli podczas kampanii adriatyckiej, którzy oddali życie za wyzwolenie Włoch.
Liturgii przewodniczył ks. Tomasz Jarosz z kościoła św. Stanisława BM w Rzymie, wraz z rektorem bazyliki loretańskiej Alessandro Ferrari oraz polskim kapucynem o. Andrzejem Kejzą. Błogosławieństwa uczestnikom uroczystości udzielił arcybiskup Fabio Dal Cin i delegat papieski Sanktuarium Świętego Domu w Loreto. W wygłoszonych refleksjach podkreślano znaczenie pamięci o poległych żołnierzach, wartość pokoju oraz więź łączącą naród polski i włoski.
Tego dnia obecni byli m.in. przedstawicielka Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie Anna Wójcik-Laskowska, delegacja Instytutu Pamięci Narodowej z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim na czele, Konsul Honorowa Rzeczypospolitej Polskiej w Ankonie Cristina Gorajski Visconti, wiceburmistrz Loreto Francesca Carli, członek Rady Gminy Loreto Nazzareno Pighetti, przedstawiciele władz lokalnych oraz mieszkańcy regionu Marche.
.
.
.
.
Wśród obecnych byli również przedstawiciele organizacji lokalnych, m.in. Związku Polaków we Włoszech, Stowarzyszenia Polsko-Włoskiego Nowego w Marche AIPNM, Stowarzyszenia Rodzin Polskich Kombatantów we Włoszech, Szkoły Języka i Kultury Polskiej ANDERS we Włoszech, Polovers, Associazione di Promozione Sociale “Polonia”, Associazione dei Soldati del 12° Reggimento Lancieri di Podolia in Italia.
Ze swoimi sztandarami przybyły organizacje pielęgnujące pamięć o żołnierzach 2 Korpusu Polskiego, w tym m.in. Associazione Nazionale Combattenti e Reduci, Associazione Nazionale Bersaglieri z Fermo, a także Siostry Nazaretanki ze Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu w Loreto.
Na zakończenie uroczystości głos zabrali przedstawiciele gminy Loreto, IPN i Ambasady RP w Rzymie. Anna Maria Anders podziękowała wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w przygotowanie obchodów. Szczególne słowa wdzięczności skierowała do władz samorządowych Loreto, delegacji Instytutu Pamięci Narodowej, ks. Tomasza Jarosza, a także wszystkich polskich i włoskich organizacji, wolontariuszy oraz przyjaciół, którzy swoją obecnością i zaangażowaniem przyczynili się do godnego uczczenia pamięci żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.
.
.
.
.
Ankona – pamięć o wyzwolicielach miasta
Główne obchody odbyły się 18 lipca w Ankonie, w 82. rocznicę wyzwolenia miasta przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Ceremonia przy Porta Santo Stefano, miejscu symbolicznie związanym z wejściem polskich żołnierzy do Ankony, rozpoczęła się od wystąpień okolicznościowych oraz złożenia wieńców. To właśnie przez Porta Santo Stefano 18 lipca 1944 roku żołnierze 2 Korpusu Polskiego wkroczyli do wyzwolonego miasta, zapisując ważną kartę w historii Ankony.
.
.
.
.
.
W uroczystości uczestniczyli m.in. burmistrz Ankony Daniele Silvetti, przedstawicielka Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie Anna Wójcik-Laskowska, delegacja Instytutu Pamięci Narodowej z zastępcą prezesa dr. hab. Karolem Polejowskim, burmistrz Cassino Enzo Salera, Anna Maria Anders, przedstawiciele władz lokalnych oraz licznie zgromadzone delegacje organizacji kombatanckich, wojskowych, partyzanckich i polonijnych. Hołd wyzwolicielom oddano również przy pomniku Ułanów Karpackich.
.
.
.
.
.
.
Następnie uczestnicy przeszli pod Pomnik Ruchu Oporu w Parco del Pincio, gdzie odbyła się ceremonia złożenia wieńców.
W Sali Rady Miejskiej Miasta Ankona Instytut Pamięci Narodowej, we współpracy z Miastem Ankona oraz Konsulatem Honorowym Rzeczypospolitej Polskiej w Ankonie, zaprezentował piąty odcinek serialu dokumentalnego „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino – Zwycięstwo”, przedstawiający finał walk o Monte Cassino i zdobycie klasztoru przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego 18 maja 1944 roku.
Integralną częścią wydarzenia była ceremonia wręczenia medali „Reipublicae Memoriae Meritum”, przyznawanych osobom szczególnie zasłużonym dla upowszechniania wiedzy o historii Polski oraz polskiego wysiłku zbrojnego podczas II wojny światowej. Wśród odznaczonych znalazł się m.in. burmistrz Cassino Enzo Salera. Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski podkreślił, że osoby wyróżnione tym odznaczeniem stają się ambasadorami pamięci, dzięki którym prawda o historii polskich żołnierzy może być przekazywana kolejnym pokoleniom.
Przed projekcją wręczono również pamiątkowe dyplomy osobom zaangażowanym w realizację serialu dokumentalnego.
.
.
.
.
W uroczystości w Ankonie uczestniczyli przedstawiciele licznych organizacji kombatanckich, stowarzyszeń wojskowych i środowisk pielęgnujących pamięć historyczną, w tym m.in. Associazione Nazionale Combattenti e Reduci, Associazione Nazionale Combattenti della Guerra di Liberazione inquadrati nei Reparti Regolari delle Forze Armate, Stowarzyszenie Żołnierzy 12. Pułku Ułanów Podolskich we Włoszech, Związek Polaków we Włoszech, Szkoła Języka i Kultury Polskiej ANDERS we Włoszech, Stowarzyszenie Włosko-Polskie Nowe w Marche, Polovers.
Wieczorem, w ramach Ancona Jazz Summer Festival 2026, w Amfiteatrze Rzymskim odbył się koncert Andy Middleton – Piotr Wyleżoł Duo, zorganizowany we współpracy z Instytutem Polskim w Rzymie i Konsulatem Honorowym RP w Ankonie.
Uroczystości w Loreto i Ankonie były świadectwem trwałej pamięci o żołnierzach 2 Korpusu Polskiego oraz symbolem przyjaźni łączącej Polskę i Włochy. Dzięki zaangażowaniu instytucji, organizacji i licznych osób pamięć o bohaterach walk o wolność pozostaje żywa i przekazywana kolejnym pokoleniom.
Korespondencja z Marche Anna Traczewska www.polovers.it
Foto Jolanta Jaster i Anna Traczewska
