14 czerwca 2026 roku w Sali Cesanelli zabytkowego Sferisterio w Maceracie odbyło się nietuzinkowe wydarzenie poświęcone 10-leciu Szkoły Języka i Kultury Polskiej ANDERS. Nie był to jednak jubileusz szkolny w tradycyjnym znaczeniu. Szkoła świętowała go już jesienią ubiegłego roku w formie festynu dla polonijnych rodzin. Tym razem spotkanie miało charakter kulturalny, ukazując szkołę jako miejsce budowania wspólnoty, pielęgnowania pamięci oraz wzmacniania przyjaźni między Polską i Włochami.
.
.
Uroczystość zgromadziła około 80 uczestników. Obecni byli przedstawiciele polskiej dyplomacji, władz i organizacji lokalnych, rodzin uczniów, nauczycielek, przyjaciół szkoły oraz gości, którzy przybyli również spoza regionu Marche. Organizatorzy podkreślali, że możliwość zorganizowania wydarzenia w jednym z najważniejszych miejsc kultury regionu jest efektem wspólnego wysiłku i współpracy wielu osób oraz instytucji. Szczególną rolę odegrała Federacja Maceraty Narodowego Stowarzyszenia Kombatantów i Weteranów (ANCR) i Urząd Miasta Macerata, dzięki którym jubileusz mógł odbyć się w tym wyjątkowym miejscu.
.
.
.
.
.
.
Wszystkich przybyłych powitała dyrektor szkoły Anna Traczewska, przypominając, że dziesięć lat temu celem było nauczanie języka polskiego, natomiast dziś można już mówić o stworzeniu prawdziwej wspólnoty. Następnie głos zabrali przedstawiciele władz i instytucji wspierających działalność szkoły: Ewelina Brudnicka, zastępca szefa misji Ambasady RP przy Stolicy Apostolskiej odczytując list ambasadora Adama Kwiatkowskiego; Radosław Brudnicki z Wydziału Konsularnego i Polonii Ambasady RP w Rzymie; konsul honorowa RP w Ankonie Cristina Gorajski Visconti; burmistrz zaprzyjaźnionej gminy Loro Piceno Robertino Paoloni oraz Anna Czerwińska współzałożycielka Szkoły ANDERS i prezes AIPNM. Uczestnicy obejrzeli również okolicznościowe i przyjacielskie przesłania wideo Urszuli Stefańskiej-Andreini prezes Związku Polaków we Włoszech, Danuty Stryjak dyrektorki Szkoły Polskiej przy Ambasadzie RP w Rzymie oraz pedagog Sonii Lobert, związanej z pierwszymi latami działalności szkoły..
.
.
.
.
.
.
Szczególnym momentem programu była projekcja filmu, ukazującego dziesięć lat działalności szkoły poprzez wspomnienia uczniów, rodzin i nauczycieli. Film przypomniał, że historia ANDERS to przede wszystkim historia ludzi, których połączyły język, kultura i wspólne wartości.
Część artystyczną otworzył występ utalentowanego ucznia szkoły Dawida Czapli, który wykonał walc Fryderyka Chopina. Muzyka stała się symbolicznym pomostem między Polską i Włochami – dwoma krajami, których dziedzictwo od początku stanowi fundament działalności szkoły.
.
.
.
.
.
W dalszej części spotkania odbył się lekki, popularyzatorski blok poświęcony ciekawostkom językowym, prezentujący podobieństwa i różnice między językiem polskim i włoskim, który poprowadziły założycielki szkoły. Następnie publiczność została zaproszona do wspólnej refleksji nad słowami najlepiej opisującymi Szkołę ANDERS, a które stały się punktem wyjścia do spontanicznych wspomnień i rozmów uczestników.
Jednym z najważniejszych punktów programu była prezentacja jubileuszowej publikacji „Na dziesiątkę!”, przygotowanej z okazji dziesięciolecia szkoły. Książkę przedstawili Kinga Luj – autorka publikacji i dziennikarka telewizyjna oraz Mauro Radici – pomysłodawca wydawnictwa, ojciec dwójki byłych uczniów szkoły, członek krajowego zarządu ANCR. W rozmowie podkreślono, że historia Szkoły ANDERS nie rozpoczęła się dziesięć lat temu, lecz ma swoje korzenie w wydarzeniach sprzed ponad 80 lat, związanych z obecnością 2 Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa we Włoszech. Publikacja stanowi próbę podtrzymania tej pamięci oraz opowiedzenia historii szkoły poprzez ludzi, którzy ją tworzyli.
.
.
.
.
.
.
Całość zakończył ponowny występ Dawida Czapli, wspólne zdjęcie wszystkich uczestników na scenie oraz spotkanie przy poczęstunku, podczas którego obecni otrzymali egzemplarze jubileuszowego albumu. Podwieczorek został dofinansowany przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego ze środków budżetu państwa. Wydział Konsularny i Polonii Ambasady RP w Rzymie obdarzył uczniów koszulkami z napisami zawierającymi typowe polskie litery, aby pokazać jak trudny jest język polski.
.
.
.
Jak podkreślali organizatorzy, najbardziej poruszające było poczucie wspólnoty, które towarzyszyło całemu wydarzeniu. W centrum pozostawały dzieci – obecne w filmie, na stronach książki i na sali – będące naturalnymi bohaterami historii szkoły. To właśnie one od dziesięciu lat nadają sens pracy nauczycieli i rodziców oraz pokazują, że nauczanie języka ojczystego jest jednocześnie budowaniem więzi między pokoleniami i kulturami.
Jubileusz w Maceracie był również przykładem owocnej współpracy wielu środowisk. W organizację wydarzenia zaangażowały się Szkoła ANDERS, Federacja Maceraty ANCR oraz Polovers, przy wsparciu władz miasta Maceraty, Ambasady RP w Rzymie, Ambasady RP przy Stolicy Apostolskiej, Konsulatu Honorowego RP w Ankonie, AIPNM, Związku Polaków we Włoszech, Szkoły Polskiej przy Ambasadzie RP w Rzymie, Gminy Loro Piceno wraz z Muzeum Dwóch Wojen oraz licznych organizacji lokalnych. Wspólne działania pokazały, że współpraca instytucji i organizacji może przynosić trwałą wartość dla całej społeczności oraz budować pamięć opartą na wzajemnym szacunku i uznaniu wkładu wszystkich, którzy tworzą takie inicjatywy.
.
.
.
.
.
.
Korespondencja z Marche Anna Traczewska – Szkoła Języka i Kultury Polskiej ANDERS
Foto: Jolanta Jaster i Mauro Radici
